Özofagus Hastalıkları

Özofagus Hastalıkları 

(Disfaji merkezli)

Disfaji, yutma sürecinin herhangi bir aşamasındaki bozukluk sonucu ortaya çıkar. Klinik yaklaşımda ilk ve en kritik adım, disfajinin tipini ayırmaktır. Çünkü nedenler, tetkikler ve tedavi tamamen değişir.

1. Disfajiye Yaklaşım: İlk Soru

“Hasta yutmayı başlatamıyor mu, yoksa lokma takılı mı kalıyor?”

Bu soru bizi iki ana gruba ayırır:

2. Orofaringeal Disfaji (Yutmayı Başlatamama)

Temel problem:

Yutmanın oral–faringeal fazı bozuktur.

Klinik özellikler:

• Yutmayı başlatmakta zorlanma
• Öksürük, boğulma hissi
• Nazal regürjitasyon
• Sıvılarda daha belirgin
• Aspirasyon pnömonisi riski yüksek

Tipik hasta profili:

• İnme
• Parkinson
• ALS
• Myastenia gravis
• Diğer nöromüsküler hastalıklar

Mekanizma:

• UES (üst özofagus sfinkteri) açılımı bozulur
• Koordinasyon kaybı vardır

Tanısal yaklaşım:

• Videofloroskopik yutma çalışması (MBS)
• Endoskopi genellikle ilk test değildir

      Ana fikir:

“Lokma daha ağza girerken sorun başlar.”

3. Özofageal Disfaji (Lokmanın Takılması)

Temel problem:

Yutma başlar ama lokma özofagusta takılır.

Hasta sıklıkla:

“Yutuyorum ama göğsümde takılıyor” der.

İki alt gruba ayrılır:

A) Mekanik Obstrüksiyon

Klinik ipuçları:

• Katı gıdalarla başlar
• Zamanla sıvılara da geçer
• Progresiftir

Olası nedenler:

• Özofagus kanseri
• Peptik striktür
• Schatzky halkası (B ring)
• Özofageal web
• Özofageal ringler
• Dış basılar (vasküler anomaliler)

Özel tablolar:

• Plummer–Vinson sendromu
  • Üst özofagusta web
  • Demir eksikliği anemisi
  • SCC riski artar

Tanı:

• Endoskopi
• Baryumlu özofagografi (anatomik darlık için)

B) Motilite Bozuklukları

Klinik ipuçları:

• Katı ve sıvılar birlikte
• Aralıklı, değişken
• Stresle artabilir

Önemli hastalıklar:

• Akalazya
• Diffüz özofageal spazm
• Nutcracker özofagus
• Skleroderma (sekonder)

4. Akalazya – Yüksek Sınav Getirisi

Patofizyoloji:

• Auerbach pleksus nöron kaybı
• LES gevşeyemez
• Distal aperistaltizm

Klinik:

• Katı + sıvı disfajisi
• Regürjitasyon (sindirilmemiş gıda)
• Nokturnal aspirasyon
• Kilo kaybı

Tanı:

• Baryumlu grafi (kuş gagası)
• Manometri (altın standart)
• Endoskopi: malignite dışlamak için

Tedavi:

• Balon dilatasyon
• Botulinum toksini
• Heller myotomi + fundoplikasyon

5. GÖRH ve Disfaji İlişkisi

GÖRH:

• Disfaji yapabilir
• Peptik striktüre yol açabilir
• Schatzky halkası ile ilişkili olabilir

Alarm semptomları varsa:

• Disfaji
• Kilo kaybı
• Kanama
  → Direkt endoskopi

6. Disfaji + Kanser Düşündürten Bulgular

• İleri yaş
• Progresif disfaji
• Kilo kaybı
• Sigara + alkol öyküsü
• Hematemez / melena
• Disfoni

Özofagus kanserleri:

• Geç belirti verir
• Disfaji genelde lümen %60’tan fazla daralınca ortaya çıkar

7. Orofaringeal vs Özofageal Disfaji – Net Karşılaştırma

Tek Cümlelik Sınav Mantığı

Yutma başında öksürük ve aspirasyon varsa orofaringeal,
lokma göğüste takılıyorsa özofageal disfaji düşün.
Katılar önce takılıyorsa obstrüksiyon,
katı–sıvı birlikteyse motilite bozukluğu akla gelir.