1. Kanıta Dayalı Tıp (KDT) Nedir?
Kanıta Dayalı Tıp,
en iyi güncel bilimsel kanıtların, hekimin klinik deneyimi ve hastanın değerleri ile entegre edilerek karar verilmesidir.
Bu yaklaşım:
- Otoriteye dayalı tıbbın yerine geçmiştir
- “Hocam böyle dedi” yerine kanıt ne diyor? sorusunu koyar
📌 Sınav vurgusu:
KDT = kanıt + klinik deneyim + hasta tercihi (triad)
2. Neden Kanıta Dayalı Tıp?
a) Tarihsel gerekçe
- Talidomid faciası
- CAST çalışması:
Aritmiyi baskılayan ilaçlar → mortaliteyi artırdı
Bu olaylar şunu gösterdi:
Fizyolojik olarak mantıklı görünen tedaviler klinikte zararlı olabilir.
b) Güncel gerekçe
- Geçerli bilginin %50’si ~5 yıl içinde geçersiz
- Bilginin önemli bir kısmı kliniğe yansıtılamıyor
- Tıp dergilerini bireysel takip etmek pratikte mümkün değil
3. Kanıta Dayalı Tıp Triadı
- En iyi araştırma kanıtı
- Hekimin klinik deneyimi
- Hastanın değerleri ve tercihleri
📌 Sınav tuzağı:
Sadece kanıt yetmez → hasta istemiyorsa uygulanmaz
4. KDT Süreci – Beş Basamak (5A)
1️⃣ Ask – Klinik soruyu sor
- Bilgi açığını fark et
- Cevaplanabilir soru oluştur
2️⃣ Acquire – Kanıtı ara
- En uygun kanıt düzeyini hedefle
- Gereksiz literatüre boğulma
3️⃣ Appraise – Kanıtı değerlendir
- Geçerli mi?
- Güçlü mü?
- Klinik olarak anlamlı mı?
4️⃣ Apply – Uygula
- Hastaya özgü karar ver
- Risk–yarar dengesi
5️⃣ Assess – Değerlendir
- Sonuç işe yaradı mı?
- Süreci geliştir
📌 Sınavda klasik soru:
“Kanıta dayalı tıbbın basamakları hangisidir?”
5. PİCO Modeli (Slaytların En Kritik Kısmı)
Klinik sorunun iskeleti:
- P (Population / Patient / Problem)
- I (Intervention)
- C (Comparison)
- O (Outcome)
Örnek:
H. pylori ile enfekte duodenal ülserli hastalarda
konkomitan tedavi,
bizmut temelli dörtlü tedaviye kıyasla,
eradikasyonda en az onun kadar etkili midir?
📌 Sınav püf noktası:
“Etkili midir?” → tedavi sorusu
“Risk artar mı?” → prognostik / etiyolojik soru
6. Klinik Soru Tipleri
🔹 Temel düzey sorular
- Etiyoloji
- Tanım
- Fizyopatoloji
📌 Kaynak:
Textbook, handbook, derleme
🔹 İleri düzey (PİCO gerektiren) sorular
- Tedavi
- Prognoz
- Risk faktörü
- Tanı doğruluğu
📌 Kaynak:
Araştırma makaleleri
7. Kanıt Düzeyi – Kanıt Piramidi
En güçlüden zayıfa doğru:
- Sistematik derleme & meta-analiz (RCT)
- Randomize kontrollü çalışma (RCT)
- Kohort çalışmaları
- Olgu-kontrol çalışmaları
- Vaka serileri
- Uzman görüşü
📌 Sınavda net:
Tedavi sorusu → RCT / SR of RCT
8. “Süzgeçten Geçmiş” vs “Geçmemiş” Bilgi
🔹 Süzgeçten geçmiş
- Kılavuzlar
- Özet kaynaklar
- Klinik veri tabanları (UTD, DynaMed)
Avantaj:
- Daha az zaman
- Daha yüksek kalite
🔹 Süzgeçten geçmemiş
- Tek tek makaleler
- Ham veriler
Avantaj:
- Daha detaylı
Dezavantaj: - Zaman alıcı
9. Klinik Senaryo Mantığı (Hoca Sorabilir)
Örnek:
Sarılıklı yenidoğanda
fiberoptik fototerapi
ne zaman başlanmalıdır?
- P: Sarılıklı yenidoğan
- I: Fiberoptik fototerapi
- O: Beyin hasarını önlemek
📌 Bu bir tedavi sorusu
📌 En iyi kanıt: RCT
10. Özet – Sınavda Akılda Kalacak Cümleler
- Kanıta dayalı tıp otoriteye değil kanıta dayanır
- Klinik soru PİCO ile yapılandırılır
- Tedavi sorularında en güçlü kanıt RCT’dir
- Kanıt tek başına yetmez → hasta + klinik deneyim
- Amaç: daha doğru, daha güvenli, daha güncel tıp