Symptom Coach

<h2>SARILIK OLGULARINA YAKLAŞIM</h2><p><strong>Dahiliye Stajı – 15 Dakikalık Detaylı Tekrar Özeti</strong></p><h2>1. Sarılık Nedir?</h2><p><strong>Sarılık (ikter)</strong>,</p><blockquote><p>serum <strong>total bilirubin düzeyinin ~2.5–3 mg/dL’nin üzerine çıkması</strong> sonucu bilirubinin dokuya birikmesiyle oluşur.</p></blockquote><ul><li>İlk olarak <strong>sklerada</strong> fark edilir</li><li>< 2.5 mg/dL → <strong>subikter</strong></li></ul><p><strong>Normal değerler:</strong></p><ul><li>Total bilirubin: <strong>0.3–1.0 mg/dL</strong></li><li>Unkonjuge: <strong>0.2–0.8 mg/dL</strong></li><li>Konjuge: <strong>0.1–0.3 mg/dL</strong></li></ul><h2>2. Sarılığın Temel Sınıflaması (Slaytların Omurgası)</h2><h3>A) <strong>Prehepatik sarılık</strong></h3><ul><li>Aşırı bilirubin üretimi</li><li>En sık neden: <strong>hemoliz</strong></li><li>Tip: <strong>unkonjuge (indirekt) hiperbilirubinemi</strong></li><li>İdrarda bilirubin <strong>YOK</strong></li></ul><h3>B) <strong>Hepatik (intrahepatik) sarılık</strong></h3><ul><li>Karaciğer hücre hasarı veya kolestaz</li><li>Hem <strong>konjuge</strong> hem <strong>unkonjuge</strong> artabilir</li></ul><h3>C) <strong>Posthepatik sarılık (kolestaz)</strong></h3><ul><li>Safra akımının engellenmesi</li><li><strong>Konjuge (direkt) hiperbilirubinemi</strong></li><li>İdrarda bilirubin <strong>VAR</strong></li><li>Akolik dışkı sık</li></ul><h2>3. Bilirubin Metabolizması – Klinik Önemi Olan Nokta</h2><ul><li><strong>Unkonjuge bilirubin</strong><ul><li>Albümine bağlı</li><li>Suda çözünmez</li><li><strong>İdrara geçmez</strong></li></ul></li><li><strong>Konjuge bilirubin</strong><ul><li>Suda çözünür</li><li><strong>İdrara geçer</strong></li><li>İdrar koyulaşır</li></ul></li></ul><p>📌 <strong>Sınav klasiği:</strong></p><blockquote><p>İdrarda bilirubin pozitif → <strong>konjuge hiperbilirubinemi</strong></p></blockquote><h2>4. Sarılıklı Hastaya Yaklaşım – 1. Basamak (En Önemli Kısım)</h2><h3>Temel soru:</h3><blockquote><p><strong>İzole hiperbilirubinemi mi, yoksa karaciğer hasarı mı?</strong></p></blockquote><h3>İlk istenecek testler:</h3><ul><li>Total ve direkt bilirubin</li><li><strong>AST, ALT</strong></li><li><strong>ALP, GGT</strong></li><li>Tam kan sayımı</li><li>Tam idrar tetkiki</li></ul><h2>5. İzole Hiperbilirubinemi Yaklaşımı</h2><h3>1️⃣ Hemoliz var mı?</h3><ul><li>TKS</li><li>Retikülosit</li><li>LDH</li><li>Periferik yayma</li></ul><h3>2️⃣ Bilirubin tipi?</h3><h4>🔹 Unkonjuge (> %80)</h4><ul><li>Hemoliz</li><li><strong>Gilbert sendromu</strong></li><li>Crigler–Najjar</li><li>Lucey–Driscoll</li></ul><h4>🔹 Konjuge</h4><ul><li><strong>Dubin–Johnson</strong></li><li>Rotor sendromu</li></ul><p>📌 <strong>Sınav tuzağı:</strong><br>Gilbert sendromu → <strong>karaciğer yetmezliği yapmaz</strong></p><h2>6. Karaciğer Hasarına Bağlı Sarılık – 2. Basamak</h2><p>Burada <strong>hasar paterni</strong> ayırt edilir.</p><h3>🔹 Hepatosellüler hasar</h3><ul><li><strong>ALT / AST belirgin yüksek</strong></li><li>ALP görece düşük</li></ul><h3>🔹 Kolestatik hasar</h3><ul><li><strong>ALP / GGT belirgin yüksek</strong></li><li>ALT / AST daha az yüksek</li></ul><h2>7. R Oranı (Hocanın Sevdiği Yer)</h2><p><strong>R oranı = (ALT / ALT üst sınır) ÷ (ALP / ALP üst sınır)</strong></p><ul><li><strong>R > 5 → Hepatosellüler</strong></li><li><strong>R < 2 → Kolestatik</strong></li><li><strong>2 < R < 5 → Mikst patern</strong></li></ul><p>📌 <strong>Yeni ve çok sorulan bilgi</strong></p><h2>8. Transaminazlar – Klinik Yorum</h2><ul><li>Transaminazlar <strong>karaciğere özgü değildir</strong></li><li>AST/ALT oranı klinik ipucu verir:</li></ul><figure class="table"><table><thead><tr><th>Durum</th><th>AST/ALT</th></tr></thead><tbody><tr><td>Akut viral hepatit</td><td>< 1</td></tr><tr><td>Kronik hepatit</td><td>< 1</td></tr><tr><td>Alkolik hepatit</td><td>> 2</td></tr><tr><td>Siroz</td><td>> 2</td></tr><tr><td>Wilson</td><td>> 1</td></tr></tbody></table></figure><h2>9. Kolestatik Sarılık – Klinik Özellikler</h2><p><strong>Biliyer içeriğin birikimine bağlı:</strong></p><ul><li>Sarılık</li><li><strong>Kaşıntı</strong></li><li>Akolik dışkı</li><li>Koyu idrar</li><li>Ksantom, ksantelazma</li></ul><p><strong>Safra asidi eksikliği sonucu:</strong></p><ul><li>Steatore</li><li>ADEK vitamin eksiklikleri</li><li>Osteomalazi</li><li>Kanama eğilimi</li></ul><h2>10. Kolestazda Yaklaşım (Slayt Akış Şeması)</h2><ol><li><strong>ALP & GGT yüksek</strong></li><li><strong>USG</strong><ul><li>Safra yolları <strong>normal</strong> → intrahepatik kolestaz</li><li>Safra yolları <strong>geniş</strong> → ekstrahepatik kolestaz</li></ul></li><li>Gerekirse:<ul><li>MRCP</li><li>ERCP</li><li>Biyopsi</li></ul></li></ol><h2>11. Sarılıkta Anamnezde Mutlaka Sorulacaklar</h2><ul><li>Sarılığın süresi</li><li>Ağrılı / ağrısız</li><li>Ateş, halsizlik</li><li>İlaç, bitkisel ürün, mantar</li><li>Alkol</li><li>Parenteral maruziyet</li><li>Seyahat</li><li>İdrar–dışkı rengi</li><li>Aile öyküsü</li></ul><h2>12. Pseudojaundice (Karışan Durumlar)</h2><ul><li>Karotenemi (havuç, portakal)</li><li>Lycopenodermia (domates)</li><li>Bronzlaştırıcı sprey</li><li>Kinakrin, busulfan</li></ul><p>📌 Sklera <strong>sararmıyorsa</strong>, gerçek ikter değildir.</p><h2>13. TUS ve Sözlü Tarzı Klasik Bilgiler</h2><ul><li>Sarılıklı hastada <strong>ilk seçilecek test hepatit markerları değildir</strong> ❌</li><li>Kolestaz için en sensitif enzim: <strong>ALP</strong> ✔</li><li>Ekstrahepatik sarılık nedeni: <strong>Pankreas kanseri</strong> ✔</li><li>Amilaz karaciğer fonksiyon testi değildir ✔</li></ul><h2>14. 15 Dakikalık Son Özet (Ezber Cümleleri)</h2><ul><li>Sarılık <strong>bilirubin artışıdır</strong></li><li>İlk ayrım: <strong>izole bilirubin mi, KC hasarı mı</strong></li><li>Sonra: <strong>hepatosellüler mi, kolestatik mi</strong></li><li><strong>R oranı</strong> hasar tipini söyler</li><li>Konjuge bilirubin → <strong>idrara geçer</strong></li><li>Kolestazda <strong>ALP & GGT ön plandadır</strong></li></ul>