GASTROENTEROLOJİDE GÖRÜNTÜLEME
1. Gastroenterolojide Tanı Basamakları (Altın Kural)
Tanı asla görüntüleme ile başlamaz.
1️⃣ Klinik
- Anamnez
- Fizik muayene
2️⃣ Radyolojik görüntüleme
3️⃣ Gereğinde patoloji
📌 Sınav vurgusu:
Görüntüleme, kliniği desteklemek için vardır.
2. Görüntüleme Seçiminde Genel Algoritma
Öncelik sırası:
- Ultrasonografi (US)
- Noninvaziv
- Radyasyon yok
- Direkt grafi
- Floroskopi
- Bilgisayarlı Tomografi (BT)
- Manyetik Rezonans (MR)
📌 Hoca mantığı:
“En az invaziv ve en az radyasyonlu yöntemden başla.”
3. Hasta Yaşı ve Şikâyetin Önemi
- Çocuk
- Gebe
- Yaşlı
- Akut / kronik yakınma
👉 Görüntüleme yöntemi her hastada aynı değildir.
4. Gastrointestinal Sistem: Temel Ayrım
🔹 İntestinal sistem patolojileri
- Özofagus
- Mide
- İnce barsak
- Kolon
🔹 Solid organ patolojileri
- Karaciğer
- Safra yolları
- Pankreas
- Dalak
Bu ayrım hangi yöntemin seçileceğini belirler.
5. İntestinal Sistem Patolojilerinde Görüntüleme
A) Floroskopi (Konvansiyonel yöntem)
- Oral yoldan baryum (Ba) verilerek yapılır
- Görüntü real-time olarak izlenir
📌 Kullanım alanları:
- Geçiş bozuklukları
- Darlık
- Obstrüksiyon
- Kitle
- İnflamatuar patolojiler
B) Özofagografi – Akalazya (Klasik Örnek)
- Temel semptom: Disfaji
- Bulgular:
- Distalde kalem ucu şeklinde daralma
- Proksimalde özofagus dilatasyonu
📌 Sözlü klasiği:
Akalazya → kalem ucu (bird beak)
C) Çift Kontrast Mide Grafisi
- Mide mukozası daha iyi değerlendirilir
- Kitle, ülser, inflamasyon
6. Solid Organ Patolojilerine Yaklaşım
1️⃣ İlk tercih: Ultrasonografi
- Safra yolları
- Karaciğer
- Dalak
- Asit
📌 Ama:
US kullanıcı bağımlıdır
2️⃣ Kesitsel görüntüleme
- BT
- MR
👉 Klinik ön tanıya göre seçilir
7. Bilgisayarlı Tomografi (BT)
Temel özellikler:
- Hızlı
- Geniş alan
- Akut durumlarda tercih edilir
Kontrast:
- BT → iyotlu kontrast
- Oral kontrast: GIS lümeni için
📌 Önemli:
BT çekim protokolü ön tanıya göre değişir
(kontrastsız / IV kontrastlı / oral kontrastlı)
8. Karaciğer Patolojileri – Görüntüleme Bulguları
Kronik karaciğer hastalığında:
- Karaciğer sağ lob atrofisi
- Kaudat lob hipertrofisi
- Splenomegali
- Portal ven trombozu
- Asit
- Şantlar
- HCC
📌 Portal hipertansiyon bulguları birlikte değerlendirilir.
Karaciğerde yer kaplayan lezyon
- US → ilk basamak
- BT / MR → karakterizasyon
9. Dalak Patolojileri
- Basit kist
- Hidatik kist
📌 Ayırıcı tanı görüntüleme ile yapılır.
10. Akut Pankreatit – Görüntüleme Algoritması
1️⃣ Öncelikle US
- Safra taşı?
- Safra yolları?
2️⃣ US negatifse veya
komplikasyon değerlendirmesinde:
- BT / MR
Komplikasyon: Psödokist
- BT / MR ile değerlendirilir
- Boyut, yerleşim, bası etkisi
11. İnsidental Bulgular
- Görüntüleme sırasında tesadüfen saptanan
- Klinikle korele edilmeli
- Her bulgu tedavi gerektirmez
📌 Dahiliye refleksi:
“İnsidentalom = panik değil, yorum”
12. 15 Dakikalık Net Ezber Özeti
- Tanı klinikle başlar
- İlk görüntüleme US
- İntestinal sistem → floroskopi
- Solid organ → US + BT/MR
- Akut durum → BT
- Akalazya → kalem ucu
- Akut pankreatit → önce US