GASTROİNTESTİNAL ve GENİTOÜRİNER SİSTEM
NÜKLEER TIP GÖRÜNTÜLEMELERİ
(Dahiliye Stajı – 15 dk Klinik Özet)
1. Neden Nükleer Tıp?
Nükleer tıp tetkikleri:
- Fonksiyonel bilgi verir
- Fizyolojiyi gösterir
- Noninvazivdir
- Düşük radyasyon içerir
- Anatomiden çok işlev bozukluğunu saptar
📌 Sınav refleksi:
“BT/MR anatomiyi, nükleer tıp fonksiyonu gösterir.”
I. GASTROİNTESTİNAL SİSTEM
2. Tükürük Bezi Sintigrafisi (Radyonüklid Sialografi)
Ne zaman en spesifik?
- Fonksiyonel hipofonksiyon / sekresyon bozukluğu şüphesinde
Ne gösterir?
- Uptake (ekstraksiyon)
- Sekresyon
Endikasyonlar:
- Sjögren sendromu
- Akut / kronik sialadenit
- Obstrüksiyon (taş)
- Post-radyoterapi hasarı
Radyofarmasötik:
- Tc-99m Perteknetat (IV)
📌 Klasik soru eşleşmesi:
- Bilateral azalmış tutulum → Sjögren
- Tek taraflı artış → Warthin tümörü
- Bilateral artış → Akut parotit
3. Gastroözefageal Reflü (GER) Sintigrafisi
Ne zaman tercih edilir?
- GER’in varlığı ve derecesi
- Mikroaspirasyon şüphesi
Neden BT / endoskopi değil?
- Endoskopi reflüyü her zaman yakalayamaz
- Nükleer tıp fizyolojik reflüyü gösterir
Radyofarmasötik:
- Tc-99m sülfür kolloid / DTPA (oral)
📌 Altın cümle:
“Midede olan midede kalmalı.”
(Yukarı kaçarsa reflüdür.)
4. Özefagus Transit Sintigrafisi
En spesifik kullanım alanı:
- Motor disfaji
- Akalazya
- Skleroderma
- Diffüz özefageal spazm
Normal transit zamanı:
- 6–15 saniye
📌 Sınav sayıları:
- Akalazya / skleroderma → %20–40 uzama
5. Mide Boşalma Zamanı Ölçümü
Altın endikasyon:
- Gastroparezi (özellikle diyabetik)
Kritik ayrım:
- Katı faz ve sıvı faz ayrı ayrı değerlendirilir
Radyofarmasötik:
- Katı: Tc-99m SC ile pişirilmiş yumurta
- Sıvı: Tc-99m SC veya DTPA’lı içecek
📌 Klinik refleks:
“Gastroparezi şüphesinde en fizyolojik test = mide boşalma sintigrafisi”
6. Karaciğer – Dalak Sintigrafisi
Prensip:
- Tc-99m sülfür kolloid → Kupffer hücreleri
Ne zaman kullanılır?
- Fonksiyone parankim var mı?
- Lezyon fonksiyonel mi değil mi?
📌 Tipik bulgu:
- Siroz → karaciğerde azalmış tutulum, dalakta artış
7. Safra Yolları (Hepatobiliyer) Sintigrafisi
En spesifik kullanım:
- Akut kolesistit
- Biliyer atrezi
- Safra kaçağı
- Post-op kontrol
Radyofarmasötik:
- Tc-99m HIDA / Mebrofenin (IV)
📌 Sınav klasiği:
- Biliyer atrezi: Safra barsağa geçer, kese görülmez
- Akut kolesistit: Kese geç ya da hiç görünmez
8. GIS Kanama Odağının Saptanması
Ne zaman?
- Endoskopiyle bulunamayan aktif kanama
En spesifik alan:
- İnce barsak kanamaları
Radyofarmasötik:
- Tc-99m işaretli eritrosit
📌 Avantaj:
Çok düşük hızdaki kanamayı bile saptar
9. Meckel Divertikülü (Ektopik Gastrik Mukoza)
Klasik pediatri sorusu
- <2 yaş
- Alt GIS kanaması
Radyofarmasötik:
- Tc-99m Perteknetat
📌 Neden tutulur?
- Gastrik mukoza → perteknetatı tutar
II. GENİTOÜRİNER SİSTEM
10. Renal Sintigrafi – Temel Mantık
Neden kreatinin yetmez?
- Kreatinin toplam fonksiyon verir
- Nükleer tıp → sağ/sol ayrı ayrı
📌 Cerrahi öncesi vazgeçilmez
11. Dinamik Böbrek Sintigrafisi
Ne gösterir?
- Perfüzyon
- Ekstraksiyon
- Ekskresyon
Renogram:
- Zaman–aktivite eğrisi
12. DTPA – MAG3 – EC (EN SIK SORULAN KISIM)
DTPA
- Sadece glomerüler
- GFR ölçer
- Renal arter stenozu için en uygun
- Düşük GFR’de kullanılmaz
MAG-3
- Tübüler atılım
- Düşük GFR’de tercih edilir
- Obstrüksiyon değerlendirmesi
EC
- Hem dinamik hem kortikal bilgi
- Tek enjeksiyon avantajı
📌 Sınav eşleşmesi:
- Düşük GFR → MAG3
- GFR ölçümü → DTPA
13. Diüretik Renogram
Altın kullanım:
- Hidronefrozda obstrüksiyon var mı?
📌 Altın cümle:
“Nonobstrüktif dilatasyon ile gerçek obstrüksiyonu ayıran en iyi test”
14. Statik (Kortikal) Böbrek Sintigrafisi
Gold standart:
- DMSA
Ne için?
- Renal skar
- Kortikal canlılık
📌 Pediatri – pyelonefrit sekeli
15. Transplant Böbrek Takibi
Ayırt edilen durumlar:
- ATN
- Rejeksiyon
- Üreter obstrüksiyonu
- İdrar kaçağı
📌 Seri sintigrafi çok değerlidir
16. Renovasküler Hipertansiyon
Test:
- ACE inhibitörlü (kaptopril) DTPA sintigrafisi
📌 Mantık:
ACEI sonrası GFR düşüyorsa → renovasküler HT
17. Mesane – VUR (Radyonüklid Sistografi)
En spesifik kullanım:
- Pediatrik VUR takibi
Avantaj:
- Düşük radyasyon
- Sık tekrarlanabilir
📌 Tanı kriteri:
Aktivitenin üretere kaçışı
SINAV İÇİN TEK SAYFALIK AKILDA KALANLAR
- Fonksiyon → Nükleer tıp
- GER / gastroparezi → sintigrafi
- Akalazya → özefagus transit
- Gastroparezi → mide boşalma
- Akut kolesistit → HIDA
- Meckel → perteknetat
- Düşük GFR → MAG3
- GFR ölçümü → DTPA
- Renal skar → DMSA
- Obstrüksiyon → diüretik renogram