SİROZ ve KOMPLİKASYONLARI
1. Sirozun Tanımı ve Önemi
Siroz,
progresif fibrozis, rejeneratif nodüller ve karaciğerin üç boyutlu mimarisinin bozulması ile karakterize, kronik nekro-inflamatuvar bir hastalıktır.
📌 Sınavda net cümle:
Siroz, herhangi bir kronik karaciğer hastalığının son evresidir.
Terminoloji:
- Kirrohs (Grek): sarı–kahverengi
- -osis: olma hali
2. Epidemiyoloji (Rakamlar Sorulur)
- Dünya prevalansı: 2–3 / 10.000
- ABD erişkin prevalansı: 3.6 / 1000
- Dünyada ölüm nedenleri arasında:
- 14. sırada
- Avrupa’da 4. sırada
- Yıllık mortalite:
- Avrupa: ~170.000
- ABD: ~33.500
- Küresel: ~1 milyon
📌 Klinik yorum:
Siroz = sessiz ama yüksek mortaliteli hastalık.
3. Karaciğer Fonksiyonları (Kaybedilen Ne?)
Sirozda tabloyu anlamak için hangi fonksiyon bozuluyor sorusu sorulur.
Kritik fonksiyonlar:
- Protein sentezi:
- Albümin ↓ → asit, ödem
- Pıhtılaşma faktörleri ↓ → INR ↑
- Detoksifikasyon:
- Amonyak ↑ → ensefalopati
- Safra üretimi / ekskresyon:
- Bilirubin ↑ → sarılık, kaşıntı
- İmmün fonksiyon:
- Enfeksiyonlara yatkınlık
- Depolama:
- Vitamin A, D, K, B12 ↓
📌 Sınav ipucu:
Albümin, INR, bilirubin → sentez fonksiyonunu gösterir.
4. Normal Sinüzoid – Sirotik Sinüzoid
Normalde:
- Bazal membran yok
- Endotel fenestralı
- Madde geçişi serbest
Sirozda:
- Stellat hücre aktivasyonu
- Disse boşluğunda kollajen birikimi
- Kapillarizasyon
- Fenestrasyon kaybı
- Sinüzoid geçirgenliği ↓
📌 Patofizyolojik kilit:
Portal hipertansiyon + hepatik yetmezlik bu değişimin sonucudur.
5. Etiyoloji (Soru Garantili)
En sık nedenler:
- Alkol
- HBV / HCV
- NASH / MASH
Diğerleri:
- Biliyer hastalıklar (PBK, PSK)
- Otoimmün hepatit
- Genetik:
- Wilson
- Hemokromatoz
- A1AT eksikliği
- İlaçlar:
- Methotrexate
- Yüksek doz vitamin A
- Vasküler:
- Budd–Chiari
📌 Sınav refleksi:
Siroz tek bir hastalık değil, bir sonlanma yoludur.
6. Patofizyoloji – Fibroz Nasıl Gelişir?
- Kronik hasar → hepatosit ölümü
- Stellat hücre aktivasyonu
- Kollajen I–III birikimi
- Nodül oluşumu
- Portal kan akımı bozulur
📌 Akut hasar: haftalar – geri dönebilir
📌 Kronik hasar: yıllar – irreversibl
7. Hastalığın Doğal Seyri
- Kronik karaciğer hastalığı
- Kompanse siroz
- Dekompanse siroz
- Ölüm / transplant
Sağkalım:
- Kompanse: ~9 yıl
- Dekompanse: ~1.6 yıl
📌 En önemli prognostik kırılma:
Dekompansasyon gelişmesi
8. Sirozun Komplikasyonları
İki ana mekanizma:
- Portal hipertansiyon
- Karaciğer yetmezliği
Başlıca komplikasyonlar:
- Asit
- Varis kanaması
- Hepatik ensefalopati
- Sarılık
- SBP
- Hepatorenal sendrom
9. Klinik Bulgular (Fizik Muayene Soruları)
Klasik stigmalar:
- Spider anjiyom
- Palmar eritem
- Jinekomasti
- Testiküler atrofi
- Kaşeksi
- Dupuytren kontraktürü
- Terry tırnakları
- Splenomegali
- Asit
- Karın duvarında kollateraller
📌 Spider + palmar eritem → hiperöstrojenizm
10. Ensefalopati Bulguları
- Bilinç değişikliği
- Konfüzyon
- Asteriksiz
- Koma
📌 En sık tetikleyiciler:
GİS kanama, enfeksiyon, konstipasyon, diüretik fazlalığı
11. Laboratuvar Bulguları (Çok Sorulur)
Sentez testleri:
- INR > 1.3
- Alb < 3.8 g/dL
- Bilirubin > 1.5 mg/dL
Tam kan:
- Trombositopeni
- Pansitopeni (hipersplenizm)
Enzimler:
- AST/ALT > 1 → ileri evre
- ALP, GGT ↑
📌 AST/ALT >1 = siroz lehine
12. Asit – Tanı Mantığı
SAAG (Altın Anahtar):
SAAG = Serum alb – Asit alb
- ≥ 1.1 g/dL → portal HT
- < 1.1 g/dL → non-portal neden
📌 SBP tanısı:
PMN ≥ 250 /mm³
13. Noninvaziv Fibroz Değerlendirme
FIB-4:
- <1.3 → ileri fibroz olası değil
3.25 → ileri fibroz olası
FibroScan:
9.9 kPa → ileri fibroz (F3–F4)
- Sensitivite: %95
📌 Klinik pratikte biyopsi yerine ilk basamak
14. Görüntüleme
USG:
- Küçük, nodüler karaciğer
- Heterojen parenkim
- Splenomegali
BT / MR:
- Nodüler kontur
- Kollateral damarlar
📌 Varis tanısında altın standart → endoskopi
15. Karaciğer Biyopsisi
- Altın standart
- Ama:
- Örnekleme hatası
- İnvaziv
- Kanama riski
📌 Güncel yaklaşım:
Klinik + noninvaziv testler çoğu zaman yeterli
16. Olgu Yaklaşımı (Bay KCS)
65 yaş, erkek:
- Sarılık
- Asit
- Ödem
- Spider anjiyom
Bulgular:
- SAAG yüksek → portal HT
- HBsAg (+)
- Beta–gama köprüleşmesi
- FIB-4 yüksek
📌 Tanı:
HBV’ye bağlı dekompanse siroz
17. Ne Zaman Transplant?
- Dekompanse siroz
- Tekrarlayan varis kanaması
- Refrakter asit
- HRS
- MELD yüksekliği
📌 Unutma:
Transplantasyon = tek küratif tedavi
SINAV İÇİN ALTIN CÜMLELER
- Siroz = mimari bozukluk + nodül
- Dekompansasyon prognozu belirler
- SAAG portal HT’yi gösterir
- AST/ALT >1 ileri evre
- Varis tanısında altın standart → endoskopi
- Transplant tek küratif seçenek