Symptom Coach

<h2>FONKSİYONEL GASTROİNTESTİNAL HASTALIKLAR</h2><p> </p><h2>1. Temel tanım (en kritik cümle)</h2><p><strong>Fonksiyonel GİS hastalıkları</strong>, yapısal veya biyokimyasal bir bozukluk olmaksızın, <strong>barsak–beyin ekseni disfonksiyonu</strong> sonucu ortaya çıkan, tanısı <strong>yalnızca klinik</strong> olan hastalıklardır.</p><ul><li>Organik patoloji <strong>yok</strong></li><li>Yapısal lezyon <strong>yok</strong></li><li>Tanı = <strong>semptom + dışlama</strong></li></ul><h2>2. Barsak–beyin ekseni (mantık sorusu)</h2><p>Gİ kanal <strong>dinamik ve nöroimmün bir organdır</strong>.</p><p>Etkileşim bileşenleri:</p><ul><li>Enterik sinir sistemi (ENS)</li><li>Santral sinir sistemi (CNS)</li><li>Otonom sinir sistemi</li><li>Mikrobiyota</li><li>Psikososyal faktörler</li></ul><p><strong>Sonuç:</strong><br>Visseral hipersensitivite + motilite bozukluğu + santral algı değişimi</p><h2>3. Fonksiyonel GİS hastalıklarının ortak özellikleri</h2><ul><li>Semptomlar <strong>örtüşür</strong></li><li>Klinik dalgalıdır</li><li>Stresle artar</li><li>Nedene yönelik tedavi <strong>yok</strong></li><li><strong>Semptom kontrolü</strong> esastır</li></ul><p>Başlıca tablolar:</p><ul><li>Fonksiyonel dispepsi</li><li>Fonksiyonel abdominal ağrı</li><li>Fonksiyonel şişkinlik</li><li>Fonksiyonel diyare</li><li>Fonksiyonel konstipasyon</li><li><strong>İrritabl barsak sendromu (İBS)</strong></li></ul><h2>4. Tanı yaklaşımı – altın kurallar</h2><p>Tanı <strong>bir dizi semptom varlığında</strong>, organik hastalıklar dışlanarak konur.</p><h3>Alarm semptomları (görürsen dur!)</h3><ul><li><blockquote><p>45 yaş</p></blockquote></li><li>Anemi</li><li>Disfaji</li><li>Kilo kaybı, anoreksi</li><li>Erken doyma</li><li>Hematemez, melena</li><li>Sarılık</li><li>Tekrarlayan kusma</li><li>Ailede kanser</li><li>Abdominal kitle</li><li>Noktürnal semptom</li><li>Ateş, steatore</li><li>Patolojik laboratuvar</li></ul><p>    Alarm varsa: <strong>fonksiyonel tanı koyma</strong></p><h2>5. Fonksiyonel Dispepsi (FD)</h2><h3>Roma IV kriterleri</h3><ul><li>Tanıdan <strong>en az 6 ay önce başlayan</strong></li><li>Son <strong>3 ayda</strong></li><li>Haftada <strong>≥1 gün</strong></li><li>Aşağıdakilerden biri:<ul><li>Postprandial rahatsız edici dolgunluk</li><li>Erken doyma</li><li>Epigastrik ağrı</li><li>Epigastrik yanma</li></ul></li><li><strong>Endoskopide açıklayıcı patoloji yok</strong></li></ul><h3>Alt tipler</h3><ul><li><strong>Postprandial Distres Sendromu (PDS)</strong> → yemekle ilişkili</li><li><strong>Epigastrik Ağrı Sendromu (EPS)</strong> → yemekle ilişkisi olmayabilir</li><li>Örtüşme sendromu</li></ul><p><strong>Not:</strong> Bulantı–kusma baskınsa FD tanısından uzaklaş</p><h2>6. Fonksiyonel Dispepsi – epidemiyoloji</h2><ul><li>Prevalans ≈ <strong>%21</strong></li><li>Kadınlarda daha sık</li><li>Olguların dağılımı:<ul><li>%61 PDS</li><li>%18 EPS</li><li>%21 örtüşme</li></ul></li></ul><h2>7. İrritabl Barsak Sendromu (İBS)</h2><h3>Problemin boyutu</h3><ul><li>Prevalans: <strong>%5–25</strong></li><li>Kadın = erkek (ama başvuru kadınlarda fazla)</li><li>Yaşla semptomlar azalır</li><li>45 yaşta sıklık düşer</li><li>1.basamak başvurularının önemli kısmı</li></ul><h2>8. İBS – Roma IV tanı kriterleri</h2><ul><li>Tanıdan ≥6 ay önce başlayan</li><li>Son 3 ayda</li><li>Haftada ≥1 gün</li><li><strong>Tekrarlayan abdominal ağrı</strong></li><li>Aşağıdakilerden <strong>en az ikisi</strong>:<ul><li>Defekasyonla rahatlama</li><li>Dışkı sıklığında değişiklik</li><li>Dışkı formunda değişiklik</li></ul></li></ul><h2>9. İBS alt grupları (sınav netliği)</h2><ul><li><strong>İBS-C:</strong> Sert/topaklı ≥%25, sulu <%25</li><li><strong>İBS-D:</strong> Sulu ≥%25, sert <%25</li><li><strong>İBS-M:</strong> Her ikisi ≥%25</li></ul><p>Türkiye dağılımı:</p><ul><li>İBS-C %64</li><li>İBS-M %32</li><li>İBS-D %4</li></ul><h2>10. İBS birliktelikleri</h2><ul><li>Fonksiyonel GİS hastalıkları</li><li>Gluten sensitivitesi</li><li>İBH</li><li>Laktoz intoleransı</li><li>Besin alerjileri</li></ul><h2>11. İBS – ilk değerlendirme ve tedavi yaklaşımı</h2><p><strong>Roma IV + alarm yoksa</strong> → ileri tetkik gerekmez</p><h3>Konstipasyon baskın</h3><ul><li>Hafif/orta: lif</li><li>Orta: osmotik laksatif</li><li>Ağır: ileri inceleme</li></ul><h3>Diyare baskın</h3><ul><li>Hafif/orta: loperamid, diphenoxylate</li><li>Rifaximin</li><li>Ağır: kolestiramin / ileri inceleme</li></ul><h3>Ağrı–gaz–şişkinlik</h3><ul><li>Antikolinerjikler</li><li>Antidepresanlar</li><li>Psikiyatrik tedavi</li></ul><h2>12. Tedavinin temeli (sözlü favorisi)</h2><blockquote><p>Fonksiyonel GİS hastalıklarında tedavinin temeli <strong>güvene dayalı hekim–hasta işbirliğidir</strong>.</p></blockquote><ul><li>Hastayı ikna et</li><li>Hastalığı açıkla</li><li>Gerçekçi hedef koy</li><li>Semptom odaklı ilerle</li></ul><h2>     MİNİ TEKRAR (son bakış)</h2><ul><li>Tanı <strong>klinik</strong>, patoloji yok</li><li>Alarm varsa → fonksiyonel tanı koyma</li><li>FD → PDS + EPS</li><li>İBS → Roma IV</li><li>Spesifik tedavi yok, semptom kontrolü var</li><li>Güven ilişkisi tedavinin merkezidir</li></ul>