VİRAL HEPATİTLER – SEROLOJİ ve AYIRICI TANI ODAKLI
1. Genel çerçeve
Bu dersin özü:
“Hangi antijen + hangi antikor = hangi hepatit + hangi evre?”
- Klinik → ikincil
- Patogenez detayı → gereksiz
- Seroloji kombinasyonları + ayırıcı tanı → sınavın kalbi
2. Primer hepatotrop virüsler (çerçeve tabloyu kafada kur)
- HAV → akut, fekal–oral, kronikleşmez
- HBV → akut + kronik, seroloji karmaşık
- HCV → sessiz, yüksek kronikleşme
- HDV → HBV olmadan yaşayamaz
- HEV → akut, gebede ölümcül
3. Hepatit A (HAV) – serolojisi en net olan
Tanı koyduran:
- IgM anti-HAV (+) → akut enfeksiyon
Bağışıklık göstergesi:
- IgG anti-HAV (+) → geçirilmiş hastalık / aşı
Özellik:
- Kronikleşme YOK
- Pencere dönemi YOK
- Fulminans nadir (ama yaşlıda ağır)
4. Hepatit B (HBV) – bu dersin en önemli kısmı
Temel antijen–antikor mantığı
- HBsAg → virüs VAR mı?
- Anti-HBs → bağışık mı?
- Anti-HBc → virüsle karşılaştı mı?
- IgM anti-HBc → AKUT mu?
- HBeAg / HBV-DNA → replikasyon aktif mi?
A. Akut HBV enfeksiyonu
- HBsAg (+)
- IgM anti-HBc (+)
- Anti-HBs (−)
Akut = IgM anti-HBc
B. Pencere dönemi (çok sorulur)
- HBsAg (−)
- Anti-HBs (−)
- IgM anti-HBc (+)
Tek pozitif: IgM anti-HBc
C. İyileşmiş (doğal bağışıklık)
- HBsAg (−)
- Anti-HBs (+)
- Anti-HBc IgG (+)
D. Aşılı birey
- HBsAg (−)
- Anti-HBs (+)
- Anti-HBc (−)
Anti-HBc YOKSA → aşılı
E. Kronik HBV
- HBsAg (+) > 6 ay
- Anti-HBc IgG (+)
- Anti-HBs (−)
Replikatif mi?
- HBeAg (+), HBV-DNA yüksek → aktif
- Anti-HBe (+), HBV-DNA düşük → inaktif taşıyıcı
F. İzole anti-HBc (+)
- HBsAg (−)
- Anti-HBs (−)
- Anti-HBc (+)
Olasılıklar:
- Geçirilmiş enfeksiyon (Anti-HBs düşmüş)
- Düşük düzey kronik HBV
- Yanlış pozitif
5. Hepatit C (HCV) – “RNA’yı unutma”
- Anti-HCV → temas göstergesi
- HCV-RNA → aktif enfeksiyon
Önemli noktalar:
- Anti-HCV (+) ama RNA (−) → geçirilmiş / temizlenmiş
- Anti-HCV (+) + RNA (+) → aktif
Kronikleşme oranı %70–85
Koruyucu antikor oluşmaz
Aşı yok
6. Hepatit D (HDV) – ayırıcı tanı sorusu
- HBV olmadan yaşayamaz
- HBsAg olmadan HDV olmaz
Ko-infeksiyon
- HBV + HDV aynı anda
- İki ALT piki
- Kronikleşme daha az
Süper-infeksiyon
- Önceden HBV taşıyıcısı + HDV
- Tek ALT piki
- Fulminans + kronikleşme riski çok yüksek
Süperinfeksiyon = daha ağır seyir
7. Hepatit E (HEV) – gebeyi unutma
- Fekal–oral
- Akut
- Gebede mortalite %15–25
- Kronikleşme yok
Tanı:
- IgM anti-HEV (+)
8. Ayırıcı tanıda ALT–AST paterni (hocanın sevdiği mantık)
- AST/ALT > 2 → alkolik hepatit lehine
- Çok yüksek ALT (1000+) → akut viral hepatit
- ALT normal + HCV RNA (+) → kronik HCV olabilir
9. Alkolik Karaciğer Hastalığı – ayırıcı tanı için
- AST/ALT > 2
- GGT belirgin yüksek
- MCV yüksek
- Viral serolojiler negatif
10. Otoimmün Hepatit – serolojiyle tanınır
- ANA (+), ASMA (+) → Tip 1
- Anti-LKM-1 (+) → Tip 2
- Hipergamaglobulinemi
- Viral hepatit serolojileri negatif
MİNİ TEKRAR (bu dersin özü)
- Akut HBV = IgM anti-HBc
- Pencere dönemi = sadece IgM anti-HBc
- Aşılı = Anti-HBs (+), Anti-HBc (−)
- HCV’de aktiflik RNA ile
- HDV = HBV olmadan olmaz
- HEV = gebede ölümcül
- AST/ALT >2 → alkol